Onze-Lieve-Vrouw, Moeder van Smarten (O.-L.-Vrouw van de Eenzaamheid; Nuestra Señora de la Soledad) - Pieter van Hobokenstraat 9

Beeldsnijder onbekend, 1691 (?), lindehout en polychromie
2012-01-27 DSCF4879 c96

Een beetje verloren in deze straat, gepresenteerd in een met opschriften schreeuwlelijk gemaakte kast, knielt Maria droef in gebed. Dit buitenbeentje van de Antwerpse Mariabeelden kwam hier na een hele omzwerving terecht, <noot 1> maar hoorde oorspronkelijk thuis in het Jezus-Mariaklooster van de paters miniemen op de Meir, tot hun uitdrijving in 1798. Het beeld is nog een relict uit de periode dat Spaanse militairen in de Antwerpse Citadel en de talrijke Scheldeforten gelegerd waren, en hoorde toe aan de Broederschap van 'Nuestra Señora de la Soledad'. Deze devotie voor 'Onze-Lieve-Vrouw van de Eenzaamheid' <noot 2> was in 1643 in de miniemenkerk opgericht als Antwerpse dochter van de gelijknamige koninklijke broederschap in Madrid. In 1691 verleende bisschop Van Beughem een aflaat voor een eigen gebed van de broederschap en werd een processie ingesteld waarin een beeld van de 'Bedrukte Moeder' werd meegedragen. Vermoedelijk is het huidige beeld dit processiebeeld.

 

Maria, het gelaat geheel ingekapseld in de bruine mantel die ook haar lichaam geheel bedekt, zit geknield, met gevouwen handen, het gezicht bedroefd neerwaarts gericht. Een grote paternoster hangt over haar schouders. Het groene voetstuk, de bodem van de Calvarieberg, is met bloemmotiefjes opgefleurd. Dit accent op Maria's eenzame lijden is typisch Spaans.

In 2006 werd de sculptuur door ART <noot 3> behandeld. Het lindehouten beeld is zoveel als mogelijk was van latere overschilderingen ontdaan en teruggebracht naar de oudste (originele?) kleurstelling. De glazen toonkast kreeg vooraan ontspiegeld glas.

 

 

2016-12-30 DSC 0155 c96

 

In augustus 2016 is de gevel van het pand geschilderd. De vitrinekast en lantaarn werden toen niet in de werken opgenomen.

1932HomeMarieJostuin c961

 

 

<noot 1> Na de opheffing van het klooster bleef het beeld in bewaring bij een pater miniem in de Eikenstraat. In 1823 werd het op de gevelhoek Meir en Kolveniersstraat aangebracht. In 1901 verhuisde het naar de tuin op het actuele adres (toen Home Marie-Josée), tot in 1956. In dat jaar werd het aan de voorgevel in haar vitrinekast geplaatst.

<noot 2> Floris Prims gebruikt de benamingen ‘Onze-Lieve-Vrouw der Verlatenheid’ en ‘Beata Mariae de Solitudine’.

<noot 3> A.R.T., Articon Restauratie Technieken, Etienne Mahieu.

 

Een prentbriefkaart uit ca. 1920-1930 toont de opstelling van het beeld in de tuin. (verz. WS)

 

Archief en literatuur:

  • Archief: Hs1491, [f° 13r°]
  • Iconografie: Prentbriefkaart, ongedateerd, verz. Wim Strecker
  • Literatuur: Mertens Torfs 6, p. 522-524; Thyssen 1902, p. 244-245; Thyssen 1922, p. 183-184; Prims 1948, p. 136-140 (p. 139); Prims 1951, p. 69, 71 (‘Aalmoezeniers der S. Philipsschans’); Lattin 1955, p. 232; Bouwen 3nb 1979, p. 397; Schepens 1981, p. 217, 219, 221; Madonna 2002, p. 162; Madonna 2010, p. xx
  • Nieuwsbrief Vrienden van de Antwerpse Madonna's: nr. 5, (2004) 2, p. 6, 16; Idem, nr. 6, (2005) 1, p. 6; Idem, nr. 9, (2006) 2, p. 5-6; Idem, nr. 10, (2007) 1, p. 3
  • Extra literatuur: M.N. Ubarri, T. Michielsen, A. Beke en K. Janssen, 'Onze-Lieve-Vrouw der Eenzaamheid van Antwerpen', Voor Kruis en Beeld vzw, Antwerpen, 2010.
  • Referentie: vkb1.0124

 


Grotere kaart weergeven