Onze-Lieve-Vrouw Onbevlekt Ontvangen (‘Onze-Lieve-Vrouw van de Broodjeskapel’) - Keizerstraat 73, Prinsesstraat

Beeldhouwer onbekend (toegeschreven aan Walter Pompe), vóór 1730, terracotta en hout, geschilderd — Beschermd monument 10 juli 1984
2012-10-27 DSCF5453 c96

Toen in 1891 de zgn. Broodjeskapel alias Sint-Jacobskapel op hoek van de Keizer- en Prinsesstraat werd gesloopt, kwam de beeldengroep op het hoekhuis ertegenover terecht. Er bestaat een historische foto uit 1860 door Edmond Fierlants (1819-1869) van de originele situatie. Anderzijds bezit het Antwerpse Stadsarchief de aanvraag voor de verplaatsing. Architect en buurtbewoner Henri Blomme (1845-1923) was op 30 mei 1891 woordvoerder voor de omwonenden.

 

De betekenis van Maria moet worden gezien in het licht van de strijd tussen God (de stralenkrans met wolkjes bovenaan met in het midden de driehoek met het alziende oog) en het kwaad (de slang onderaan). Maria wordt de uitverkorene om mee te werken in Gods plan om de wereld te bevrijden uit de macht van het kwaad. De hele houding van Maria drukt uit hoezeer zij open staat voor wat God van haar verlangt. Geknield, de ogen neergeslagen, de rechterhand open neerwaarts en de linkerhand op de borst, gaat zij nederig in op haar uitverkiezing. Het hemelse geluk zal haar beloning zijn, verzinnebeeld door de beide engeltjes die zweven op haar schouderhoogte. Het ene bood haar oorspronkelijk de scepter (of een lelie?) aan, het andere de kroon. Op de wereldbol hangt een – nu onbeschreven – banderol. De gedrapeerde troonhemel verleent dit pronkstuk eerder monumentaliteit dan bescherming. De dubbelarmige lichtarm is bedoeld voor een monumentale lantaarn, die verdwenen is.

 

Eind april 2009, begin mei begon restauratrice Geneviève Hardy met de afname van het beeld en haar onderdelen waarbij een (neogotisch) geschilderd gevelveld tevoorschijn kwam, dat ten minste fragmentair bewaard bleek. De restauratiebehandeling van de sculptuur gebeurt in het atelier. Het terracottabeeld is opgebouwd uit twee delen (scheiding ter hoogte van liesstreek) en de linkerhand is aangezet in hout. De engelen zijn houtsculpturen. Opmerkelijk was de nu goed zichtbare (platliggende) maansikkel met een anekdotisch gezicht als een 'Janneke maan'. 

De behandeling was eind juli 2010 voltooid.

2012-01-23 DSCF4711 c96

 

Archief en literatuur:

  • Iconografie: Fierlants 1860 (EHC, K 11889, ‘Monuments Religieux’, 5, “De Broodjeskapel”), zie ook: Goethem 1999, p. 355 (FE119), 157 (afb. 77); KIK, B029981 (1942)
  • Archief: SAA, 1891 # 711 (Bouwaanvraag 30-05-1891); Hs1491, [f° 6r°]
  • Literatuur: Thyssen 1902, p. 259; Thyssen 1922, p. 197; Bouwen 3nb 1979, p. 150-151; Schepens 1981, p. 69, 168-169; Madonna 2002, p. 149; Madonna 2010, p. 101, 103
  • Aanvullende literatuur: Amand De Lattin, "Nachtverblijven in vroeger eeuwen: Het St. Jacobsgasthuis - De Brooikenskapel", 'Evoluties van het Antwerpsche stadsbeeld. Geschiedkundige kronijken', 2, Antwerpen, 1941, p. 126-131
  • Nieuwsbrief Vrienden van de Antwerpse Madonna's: pdfnr. 2, (2003) 1, p. 6; idem, pdfnr. 18 (2011) 2, p. 5-7
  • Referentie: vkb1.0065

 

2009-06-02 dscf3037 c96 2009-05-07 dscf1375 c96
Fragmenten van een neogotisch geschilderd gevelveld werden in 2009 vrijgelegd