2610 Antwerpen gevelbeelden (foto)

 

vkb1 1648 Berkenlaan29 G2014D96
vkb1.1648 - Onze-Lieve-Vrouw - Berkenlaan 29 (Villa Sauter)

 

"Villa in art-decostijl gebouwd in opdracht van Alfons Sauter, naar een ontwerp door de architect Jef Huygh uit 1935-1936. (…)
Bouwheer Alfons Sauter was een broer van de beeldhouwer Rik Sauter (1885-1952), die tijdens de eerste helft van de jaren 1930 als lid van kunstkring 'De Pelgrim' zijn medewerking had verleend aan enkele belangrijke bouwprojecten van Huygh. Van de hand van Rik Sauter zijn het Sint-Lievensbeeld op de gevel van het Sint-Lievenscollege in de Kasteelpleinstraat, en de monumentale vier evangelisten die de koepel ondersteunen van de Sint-Laurentiuskerk in de Van Schoonbekestraat. Eveneens aan hem toe te schrijven is het Mariabeeldje op de voorgevel van de villa Sauter." — Villa in art-decostijl (De Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed)

 

Foto Google Street View, 2014

 


 

2012-05-15 DSCF0056 c96
vkb1.1185 - Onze-Lieve-Vrouw - De Bruynlaan 59

 

Onze-Lieve-Vrouw Onbevlekt Ontvangen op de eerste verdieping van een rijwoning uit het midden van de 20ste eeuw.

 

Foto WS, 2012

 


 

vkb1 1403 FransStienletlaan33-35 G2013 d96
vkb1.1403 - Onze-Lieve-Vrouw (onbepaald) - Frans Stienletlaan 33-35 (Woning Chantraine-Vantvelt)

 

Deze tweegezinswoning uit 1936 (n.o.v. R. Braem i.s.m. M. Segers) bevat zeer verwonderderlijk voor een modernistisch gebouw een Madonna.

Aan de puristisch gecomponeerde gevel is een eenvoudig beglaasd Mariakapelletje aangebracht, centraal onder het vensterregister van eerste de verdieping. Het is passend streng geometrich gecomponeerd.

Opmerkelijk is dat in de architecturale nota's gewijd aan deze dubbelwoonst nergens melding wordt gemaakt van het kapelletje. Het wordt al wel afgebeeld in 1992 (cf. Bouwen 3nd 1992, p. 392 en miniatuur 966), maar moet van vroeger dateren.

 

Woning Chantraine-Vantvelt (De Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed)

 

Foto Google Street View, 2014

 


 

0000 temp278 geen-afb
vkb1.1893 - Onze-Lieve-Vrouw - Groenstraat 79

 

In 2010 werd het beeld van Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes, afkomstig van de gevel aan de Ruytenburgstraat 82 in Berchem, naar hier overgebracht. (zie: Ruytenburgstraat 82 - vroeger ten huize Janssens-Hendrix)

 


 

vkb1 1652 Heistraat390 G2009D961
vkb1.1652 - Onze-Lieve-Vrouw met Kind - Heistraat 390 (Parochiecentrum Rozenkrans Wilrijk)

 

Boven de inkom van het parochiecentrum was centraal, op een kleine console, een 'moderne' Madonna aangebracht. Laatst was ze gepresenteerd op een gevelveld met een hartvorm en omgeven met een decoratief paneel met ronde lichtopeningen.

Recent (tussen 2009 en 2014) verdween dit paneel en werd het achtergelegen raam terug vrijgemaakt. De Madonna bleef bewaard maar verhuisde naar iets verderop aan gevel.

Hetzelfde beeld, aangekocht bij Proost, werd in 1979 geplaatst aan een gevel van Meereigen 182 in Merksem.

 

Foto's Google Street View, 2009 en 2014

vkb1 1652 Heistraat390 G2014D961

 


 

0000 temp278 geen-afb
vkb1.1170 - Christus Heilig Hart - Klaverbladdreef 6 (Kasteel Klaverblad)

 

Kasteel in neo-Vlaamserenaissance-stijl n.o.v. Eugène Geefs (1854-1925) uit het eerste decennium van de 20ste eeuw.

De gevel aan de tuinzijde sluit rechts af met een later aangebouwde neogotische kapel. De poort hiervan wordt bekroond met een (vermoedelijk natuurstenen) H. Hartbeeld in een nis.

 

Domein Kasteel Klaverblad (De Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed)

Kasteel Klaverblad (foto Geolocation)

 


 

vkb1.1651 HJozef Kruishof G2014 d96
vkb1.1651 - H. Jozef met Jezuskind - Kruishofstraat 301 (kinderdagverblijf Nazareth)

 

Een gestileerd werk in natuursteen door Hildebert Derre aan de straatgevel van het kinderdagverblijf Nazareth.

 

Foto Google Street View, 2014

 


 

oosterveldlaan128 c96
vkb1.1683 - Onze-Lieve-Vrouw met Kind - Oosterveldlaan 128

 

Een vrij groot madonnabeeld boven de inkomdeur van een rijwoning uit het midden van de 20ste eeuw.

Zowel moeder als Kind kijken naar beneden, naar de voorbijganger.

Dit auteurswerk met art deco-trekken in de kleding (drapering) is stilistisch te dateren in de jaren 1920 of 1930.

 

Foto: Album Rik De Vleeschauwer (jaren 1970?), archief VKB

 


 

0000 temp278 geen-afb
vkb1.1405 - H. Bavo, ridder en monnik - Sint-Bavostraat 18

 

Op het plein voor de Sint-Bavokerk staat een bronzen beeld van de patroonheilige van de vml. gemeente (nu district). De sculptuur is van Lode Eyckermans en dateert uit 1965. Het beeldhouwwerk werd geschonken door het Wilrijkse comité van de Vlaamse toeristenbond.

 

 


 

passen-wilrijk-1982 207-afb54 c961
vkb1.1406 - Calvariegroep - Sint-Bavostraat 18

 

Aan de zuidkant van het plein voor de Sint-Bavokerk is sinds 1975 de Calvarie heropgesteld die in 1785 aan de buitenzijde van het kerkkoor was aangebracht, maar oorspronkelijk in 1726 opgericht werd in het klooster van de Derde Orde in de Lange Gasthuisstraat in Antwerpen. In 1841, bij de vergroting van de kerk en het koor, was de Calvarie als eens verhuisd naar een uitsprong van het zijkoor.

 

De natuurstenen beelden van Maria en Johannes dateren uit 1726, het ijzeren kruis is recenter en afkomstig van de voormalige begraafplaats aan de Jules Moretuslei. Het Christuscorpus uit 1726 ontbreekt in de actuele buitenopstelling, deze houtsculptuur is fragmentair in de kerk zelf te zien. Een latere herstelling van de benen in gips werd in 1975 op advies van beeldhouwer Lode Eyckermans verwijderd.

 
De hele beeldengroep, inclusief een stenen kruis, werd door de kerkfabriek in mei 1785 aangekocht voor 25 gulden op een verkoop van goederen van het afgeschafte Antwerpse klooster van de zusters Urbanisten (zusters van de Derde Orde van Sint-Franciscus). Daar had zuster Maria Anna Van Cauckercken (1665-), dochter van de kroniekschrijver Louis Van Cauckercken, de Calvarie laten oprichten in 1726, waar hij opgesteld stond op een open plaats tegenover de grote inkompoort van de Lange Gasthuisstraat.

Na de verhuis werden de beelden onder een met schaliën bedekte luifel heropgesteld, het stenen kruis werd hergebruikt om er een knielbank van te maken en het Christusbeeld kwam te hangen aan een nieuw houten kruis. De kosten voor dit werk beliepen een 100 gulden. Het geheel werd ingezegend op 5 juni 1785.

 

Bij de Antwerpse opstelling hoorde nog bijwerk als een schedel, een serpent en ook een gedenksteen met Latijns chronogram. Het is door de ijver van toenmalig parochiepastoor Biscops, die de opdracht op de steen noteerde, dat we ingelicht zijn over zowel datering als opdrachtgeefster. — [WS, 2015]

passen-wilrijk-1982 207-afb54 c96

(Bron: Floris Prims, Geschiedenis van Wilrijk, Wilrijk, 1952: 168; Robert Van Passen, 'Geschiedenis van Wilrijk', Wilrijk, 1982, p. 206-207, met ill en noten; 'Bouwen door de eeuwen heen … 3nd', Turnhout, 1992, p. 414-415).

 

Foto, ongedateerd, in: Robert Van Passen, 'Geschiedenis van Wilrijk', Wilrijk, 1982, p. 207

 

  • Calvarie (Standbeelden.be), met actuele foto's en overname van de vorige versie van bovenstaande tekst (WS)

 

Robert Van Passen, 'Geschiedenis van Wilrijk', Wilrijk, 1982, p. 206-207:

 

Op de dag voor Venerabel of Sacramentsdag, zijnde 5 juni 1785, werd achter het hoogkoor een calvarie opgericht, zoals die aan zovele kerken achter het hoogkoor te zien waren: een Christus aan het kruis met naast hem de beelden van St.-Jan en O.-L.- Vrouw. Deze calvarie had men eveneens in een afgeschaft klooster, nl. te Antwerpen, bij de Zusters van de Derde Orde of Urbanisten, in de Lange Gasthuisstraat gekocht <333>. Daar had het op de open plaats over de grote poort gestaan, met zijn doodshoofd, serpent en ander toebehoren. Luidens het opschrift, dat pastoor Biscops op een vierkante steen aan de voet van het kruis nog kon afschrijven, had Maria Anna van Caukercken die calvarieberg in 1726 — aldus het chronogram in het Latijnse opschrift — aan de Zaligmaker, Maria en Joannes opgedragen <334>. De hier vermelde Marie Anna van Caukercken was de dochter van de bekende kroniekschrijver Louis van Caukercken en werd geboren in 1665. Zij trad in het gezegde klooster van de Derde Orde binnen en werd daar geprofest op 26 mei 1682. Haar ouders schonken bij testament in 1696 en 1702 aanzienlijke sommen aan het klooster waar hun dochter verbleef. Mogelijk gebruikte zuster Van Caukercken een deel hiervan tot oprichting van de calvarie in 1726 <335>. Biscops beschrijft dat 5 à 6 inwoners van Wilrijk de calvariebeelden gratis van Antwerpen naar Wilrijk hadden vervoerd; de kerkfabriek had hun slechts enige potten bier moeten betalen. De andere onkosten, zoals het metsel- en timmerwerk, het maken van een houten kruis met dakje, lood en schaliën, hadden samen zowat 100 gl. belopen. Het lood dat van het oud stenen kruis te Antwerpen afkomstig was. had de kerkfabriek nog tot haar profijt kunnen verkopen. Van dat stenen kruis uit Antwerpen, dat te Wilrijk door een houten was vervangen, had men een knielbank voor het nieuwe kruis gemaakt <332>. Hoe de calvarie aan een uitsprong van het zijkoor er uitzag toont de foto nr. 54. De beelden van Maria en Joannes zijn nog steeds te zien naast het ijzeren kruis dat van het kerkhof aan Jules Moretuslei afkomstig is, terwijl de torso van de Christusfiguur nog in de winterkapel van St.-Bavokerk te bewonderen is <336>. De oprichting van deze calvarieberg is zowat het laatste wat we over kerkgebouw en meubilair in het Oud Regime vernemen. Moeilijke tijden zijn in aantocht voor de kerk en haar bedienaars...

 

        • 332 R.W. K. 17
        • 333 Dit klooster bevond zich ter plaatse van de huidige Stedelijke Normaalschool.
        • 334 PRIMS, Wilr., 165, die dit opschrift ten onrechte aan onze pastoor Van den Bosch toeschrijft.
        • 335 E. DILIS, Louis van Cauckercken, chroniqueur anversois et son livre de raison. (Overdr. uit Annales de l'Ac. Royale d'Archéologie de Belgique 1911), p. 24, 40, 41-42. - Over het kloosterleven van Marianne van Caukercken meer details in R., Urbanisten van Antwerpen, 6, ongef.
        • 336 De later bijgewerkte plaasteren benen van het Christusbeeld werden na afbraak van de Calvarie (1975) verwijderd, op advies van L. Eyckermans, beeldhouwer (Dossier, Bouwdienst). - Een traditie binnen de familie Le Grelle wil dat de stenen beelden van Maria en Joannes door de Le Grelles zouden zijn geplaatst, ter vervanging van de vroegere beelden, en dat ze de gelaatsuitdrukking van de aldaar begraven Lydia en Alice Le Grelle zouden vertonen.

 


 

2012-05-07 DSCF9574 c96
vkb1.1657 - Onze-Lieve-Vrouw - Sint-Bavostraat

 

Deze Onze-Lieve-Vrouw Onbevlekt Ontvangen staat op een hoog opgemetste sokkel opgesteld recht tegenover het Sint-Ursula-instituut.

Het natuurstenen beeld zou afkomstig zijn "uit oude gebouwen (gered uit bombardement)" <noot 1>; vermoedelijk gaat het om het bombardement van 25 oktober 1944 waarbij een vliegende bom het scholencomplex van het Sint-Ursula-instituut trof. <noot 2>

Opschrift op sokkel 'Moeder van alle mensen bid voor ons'.

 

  • noot 1: in een nota door Walter Van Uytfangh uit ca. 2001, archief VKB
  • noot 2: cf. Robert Van Passen, 'Geschiedenis van Wilrijk', Wilrijk, 1982, p. 570-571.

 

Foto's WS, 2012

2012-05-07 DSCF9575 c961

 


 

2012-05-07 DSCF9577 c96
vkb1.1895 - H. Ursula - Sint-Bavostraat 51 (Sint-Ursula-instituut Wilrijk)

 

Het Sint-Ursula-instituut werd heropgebouwd na de verwoesting door een V-bom in 1944 (zie hierboven). De nieuwbouw, ingezegend in 1952, bezat toen nog geen uitbouw aan de straatzijde. Dat afsluitend nieuwbouwdeel bevat een decoratief uitgewerkt 'schabloonachtig' reliëf van de patroonheilige.

De blinde muur nabij de inkom waarop het gestileerd 'reliëf' voorkomt is tevens bezaaid met een kruisjespatroon in baksteenmetselwerd. De heilige Ursula wordt afgebeeld met een pijl in de linkerhand, haar kenmerkend attribuut. De palmtak in de rechterhand verwijst naar haar martelaarschap. Maar is het een palmtak of een schrijfveer? Ursula is immers patrones van de onderwijzeressen en leerlingen.

 

Foto WS, 2001