Onze-Lieve-Vrouw met Kind [verdwenen] - Bontemantelstraat 13 [godshuis met kapel]

 'hersteld' in 1814; pand verwoest in 1944 (beeld verdwenen of vernietigd)
2649 238403436 B961

Het vroegere Godshuis de Vergnies (Devergnies) <1> of Onze-Lieve-Vrouwegodshuis aan de nu verdwenen Bonte Mantelstraat nr. 13, bezat aan het eind van een gang een geschilderd stenen beeldje van Onze-Lieve-Vrouw met Kind, het wordt in de late 19de-eeuw nog vermeld.
 
Ook de vroegere kapel bezat haar Madonna aan de binnengevel. Het kleine beeldje in een nis stelde een zittende Onze-Lieve-Vrouw voor, met een naast haar op een wolkenzuil staand Kind.
Deze kapel, inwendig volkomen herbouwd, diende tot washuis voor de bewoonsters van de instelling, op het laatst een eigendom van de Commissie van Openbare Onderstand (nu OCMW).
 
Vandaag is hier niets meer van te bespeuren. De buurt werd zwaar getroffen bij een bombardement met een V-bom in de Tweede Wereldoorlog; het hele bouwblok verdween in de vroege jaren 1970 met het aanleggen van het Theaterplein in het kielzog van de Stadschouwburg.

 

  • <noot 1> Gesticht in 1614 of 1616 door koopman Jacob de Vergny.
    Hersteld of verbouwd in 1834

 

 

Boven: de kapel van het godshuis aan de Bontemantelstraat met de gevelnis boven de poort. - Prentbriefkaart (en detail), ongedateerd, verz. WS

 

Archief en literatuur:

  • Archief: Hs1491 [f° 13v°]; SAA, MA. 22636 (V-bommen)
  • Iconografie: Prentbriefkaart, Ern. Thill, Brussel (Nels), z.j. - verz. WS; SAA, PB # 2112 (sa346033)
  • Literatuur: Thyssen 1902, p. 313 (onvermeld); Thyssen 1922, p. 261; Lattin 1955, p. 409-410
  • Nieuwsbrief Vrienden van de Antwerpse Madonna's: nr. 16 (2010), p. 12; Idem nr. 21 (2014), p. 10
  • Robert Vande Weghe, 'Geschiedenis van de Antwerpse straatnamen', Antwerpen, 1977, p. 116 (Godshuis de Vergnies) - Govaerts 1981, p. 31-32 (Godshuis de Vergnies van de Bontemantelstraat)
  • Referentie: vkb1.0013

 

Onder: situering van de verdwenen Bontemantelstraat aan de Oudevaartplaats. Detail uit een stadsplan van Ratinckx (ca 1939), verz. WS

 

 

Teksten:

  • Bonte mantel straat, op het einde van den gang van het godshuis van O.L.[V.] een klyn geschilderd steenen L.V. beeldeken met kindje. [Hs1491, f° 13v°]

 


 

  • Sint-Augustinusparochie (bestaande beelden)
    Bonte Mantelstraat. - 382-385. Vier beelden. - […]
    3. In n. 13 werd in 1614 het O. L. Vrouwegodshuis gesticht voor zeven arme vrouwen en eene meid om ze te verzorgen. De kapel, waar dagelijks de H. Mis gelezen werd, dient nu tot waschhuis en op deszelfs gevel ziet men een klein en allerliefst zittend beeldje van O. L. Vrouw. [Thyssen 1922, p. 261]

 


 

  • 13 oktober 1944: De Bonte Mantelstraat, nu Theaterplein, wordt getroffen door een V-bominslag. 40 huizen worden vernield, 45 onherstelbaar beschadigd, 53 ernstig beschadigd en 260 licht beschadigd. Er vallen 71 doden en 81 gewonden. [nota WS - 5 foto's, F. Claes / SAA: MA. 22636]

 


 

  • (BONTE MANTELSTRAAT) GODSHUIS EN KAPEL
    Nr 13. — Godshuis Devergnies (vernield door een vliegende bom).
    Gesticht door Jaak de Vergnies, vermogend koopman, op 11 October 1614, onder de benaming van godshuis 'Onze Lieve Vrouw'. Hersteld of verbouwd in 1834. </p.409>
    Een gevelsteen vermeldde de fondatie als zijnde van Margarita Henselmans. Deze steen doelde op een gift van genoemde Henselmans, oor¬spronkelijk bestemd tot oprichting van een afzonderlijk godshuis en nadien aangewend voor het godshuis van de Bonte Mantelstraat. Dit godshuis was oorspronkelijk bestemd voor zeven arme vrouwen en een meid om hen te bedienen. Het behoorde bij de vernieling aan de Com¬missie van Openbare Onderstand.
    De kapel, bij de instelling gevoegd, was een zeer kleine bidplaats. inwendig volkomen herbouwd en die dienst deed als washuis voor de bewoonsters van het godshuis. In haar gevel, in een nis, bevond zich een zittend beeldje van O. L. Vrouw.
    Dit godshuis bezat slechts een enkele rij huisjes. Voor deze huisjes lag een grote bleekhof.
    Men had er een schilderachtig gezicht op de oude puntgevel welke aan het einde van de aanpalende gang, nr 11, gelegen was. [Lattin 1955, p. 409-410]

 


 

  • 'Help ons een goede plaats te vinden' (...). Van het door een V-bom verwoeste pand van de hoek Meistraat en Kanonstraat, een verdwenen straat nu opgenomen in het Theaterplein, is de unieke ‘Onze-Lieve-Vrouw met Kind op een lam’ afkomstig. Dat natuurstenen beeld is door haar beschermende eindlaag wel geschikt voor een buitenopstelling, maar vraagt omwille van haar voorstelling een herbestemming op een terechte aandachtslocatie. [Nieuwsbrief Vrienden van de Antwerpse Madonna's, nr. 16 (2010), p. 12]