Calvariegroep - Schrijnwerkersstraat 22

diverse auteurs, 1710 en later (1977), hout (nu kunsthars) en natuursteen - Monument 8 maart 1940
2009-06-02 dscf2912 c96

Midden in het drukke winkelgebied met moderne woningbouw op de achtergrond staat aan de Wilde Zee, in de Schrijnwerkersstraat, een mooie Calvariegroep. Opgericht door een godvruchtig buurtgenootschap, versierde deze calvarie vanaf 1710 de brug over de Lombardenvest. <noot 1> Na onderduiking tijdens de Franse Tijd en heroprichting in 1814 wordt hij later naar zijn huidige plaats overgebracht: op zeer korte afstand van zijn oorspronkelijke standplaats.

 

De originele beelden uit 1710 werden gaandeweg vervangen omstreeks het midden van de 19de eeuw en later nog eens. De twee engelen werden laatst bijgeplaatst, vermoedelijk kort na 1900. <noot 2>

Het allereerste Christusbeeld wordt toegeschreven aan Jacob Jozef Van der Neer (1718-1794) en de eerste beelden van Maria en Johannes aan Joannes De Greef (geen levensdata bekend). In 1859 werden een aantal beelden vervangen door nieuwe. Jan-Baptist (d.i. Jan Jozef) Peeters (1804-1885) hermaakte het Christusbeeld en Jos (Eugène Joseph) De Plyn (1827-1898) het Johannesbeeld. Verder is de laatste maker van de Bedrukte Moeder gekend, hij signeerde op de voetplaat 'TH KOOB / …ERS' wat moet gelezen worden als 'Th. Koob, Anvers'. Wanneer deze Maria vervangen werd is ongeweten. <noot 3>

 

In de jaren 1970 werden het Christuscorpus en kruis vervangen. Het beeld is een kopie in polyester uitgevoerd door Jos Wilms (1930-1995) en werd herplaatst in 1977; het Christusbeeld uit 1859 van Jan-Baptist Peeters werd opgenomen in de verzameling van het Museum Vleeshuis.

2014-02-17 DSC 9162 c96

• <noot 1> De vest werd overwelfd en vormt zo een deel van het ondergrondse ruienstelsel. Vroeger kon je via een deur in de muur waarop de Calvarie aangebracht was afdalen in de rui. Bij de laatste heraanleg van het plein is het monument iets vooruit gebracht, de rui-toegang erachter bestaat nog steeds.

• <noot 2> De engelen ontbreken op de oudste prentbriefkaarten, met foto's van kort voor 1900. Op fotografische prentbriefkaarten van onmiddelijk na de eeuwwisseling zijn ze aanwezig.

• <noot 3> Van de auteur die “Th. Koob Anvers” signeerde is werk bekend tussen het laatste kwart van de 19de eeuw en 1920. Een beeld van de H. Johannes de Doper in de abdij van Averbode (KIK, M273374) is alus gesigneerd.

 

Archief en literatuur:

  • Archief: Hs1491, [f° 50v°]
  • Iconografie: Fierlants 1860 (EHC, K 11889, ‘Monuments Religieux’, 14, “De Hoofdkerk”), zie ook: Goethem 1999, p. 150 (afb. 70), 354 (FE103); KIK, M62707, M62708, M62709 en M62710 (Turnhout)
  • Literatuur: Thyssen 1902, p. 207-208; Thyssen 1922, p. 175-176; Lattin 1950, p. 76-78; Bouwen 3na 1976, p. 313; Beeck 1978, p. 143; Ruyssevelt 2001, p. 41; Madonna 2002, p. 48, 128, 169; Madonna 2010, p. 201, 203
  • Referentie: vkb1.0343

 

 

Calvariegroepen afkomstig van een vroegere brug:

Andere calvariegroepen:

 

2014-02-17 DSC 9167 c96 2014-02-17 DSC 9165 c96
Onze-Lieve-Vrouw, gesigneerd 'Th. Koob Anvers'
De signatuur 'Th. Koob / Anvers'

Drie chronogrammen op de voet van de calvarie:

"VICInI ChrIsto DoMIno" (de geburen aan Christus de Heer) (1720);
"Door gebUreLIJke LiefDe Is DIt opgereCht" (1710); en
"geDenCksChrIft Der hersteLLIng Van Dees KrUYs" (1814)

 

2012-05-16 DSCF0139 c96

   

Grotere kaart weergeven